Waterstof pilot Lochem H2L

Lochem gaat op waterstof

Waterstof speelt waarschijnlijk pas na 2030 een rol van betekenis als duurzaam alternatief voor aardgas. Toch is het zaak om met deze nieuwe technologieën vandaag in de praktijk ervaring op te doen. Daarom test Alliander tijdens een pilot in Lochem of het bestaande aardgasnetwerk geschikt is voor waterstof.

In het derde kwartaal van 2022 gaat in Berkeloord, een wijk in Lochem, waterstofgas via bestaande aardgasleidingen naar 10 monumentale woningen. Voor oudere woningen zijn laag temperatuur systemen als warmtepompen of warmtenet niet geschikt. Deze huizen zijn moeilijk te isoleren en vragen om een hoog temperatuur systeem. Waterstof kan, net als aardgas, de warmte leveren voor een hoog temperatuursysteem.

De 10 woningen worden tijdens de pilot voorzien van nieuwe Remeha verwarmingsketels op waterstof. Gedurende 3 jaar wordt er ervaring opgedaan met innovatieve waterstoftechnologieën. Deze ervaringen zijn belangrijk voor een grootschalige toepassing van waterstof in Nederland. 

Hieronder vindt u algemene informatie over het pilotproject en de projectpartners. 

Meer informatie over de voortgang van het project is te vinden via deze LINK.

Ook kunt u het project volgen via de projectpagina op de website van Alliander. (Klik hier voor link naar Alliander)

Proef met 10 woningen

De vraag voor een groen aardgas alternatief kwam via de Energiecoöperatie LochemEnergie uit de bewoners zelf. Uit een grote groep geïnteresseerden is een eerste cluster woningen geselecteerd. LochemEnergie en Remeha onderwierpen deze woningen aan een technische schouw waarbij gekeken werd naar het huidige gasverbruik, warmteverlies, concrete isolatiemogelijkheden en of de waterstofketels van Remeha aan de verwachte warmtevraag kunnen voldoen. Op basis van de uitkomsten is nu gekozen voor 9-10 woningen.

Demowoning voor veilig werken
Om beeld te krijgen van de technische uitdagingen, bouwde Alliander samen met Kiwa als voorbereiding op de pilot in Lochem een demowoning, het Hydrogen Experience Centre. Het is een testomgeving voor de verschillende componenten en scholingsplaats voor de monteurs en storingsmonteurs.

Door bestaand netwerk  
Straks leveren tubetrailers het waterstof op industrieterrein Stijgoord, net buiten de wijk. Vanaf de Nieuweweg gaat het waterstof door het bestaande gasnet naar de 9 woningen. Uitgangspunt is waterstof gemaakt uit duurzame energie (zon- en/of windenergie), maar daar is op dit moment nog niet genoeg van beschikbaar.  

Najaar 2022 begint het echt

De contracten met de bewoners zijn getekend, de werkzaamheden zijn gestart. De komende periode wordt er volop gebouwd. Vanaf september/oktober 2022 stroomt er waterstof door de gasleiding in Lochem en kan de pilot van 3 jaar echt van start.   

Project partners

LochemEnergie: aanjager van de pilot

‘Coöperatie LochemEnergie u.a.’ is een burger-coöperatie met ruim 1000 leden, een flinke duurzaamheidsambitie en verschillende voltooide en lopende projecten en producten. Het idee voor waterstof in Berkeloord ontstond in juli 2018 tijdens een workshop van het Energie Atelier van de Gemeente Lochem. 

De waterstofpilot Lochem (WPL) is een indrukwekkend en innovatief project dat door LochemEnergie samen met Liander, Remeha en de Belangenvereniging Beschermd Stadsgezicht Berkeloord is opgezet en wordt ondersteund door de Gemeente Lochem, de Provincie Gelderland en gelden uit verschillende fondsen van de Europese Unie. 

Naast de waterstofpilot Lochem is LochemEnergie betrokken bij diverse andere innovatieve projecten en biedt leden duurzame stroom en -gas via samenwerkingspartner Greenchoice, concrete besparingsadviezen, de LochemEnergie HanzeBox (real time inzicht in verbruik van stroom en gas en opwek van stroom), elektrische deelauto’s, en deelname aan collectieve zonnedaken.  

ALLIANDER (en Liander, Netbeheerder)

Onze gasnetten willen we in de toekomst niet meer gebruiken voor aardgas. Omdat we over het hele land vele kilometers gasnet hebben liggen zou het een mooie oplossing zijn om deze te kunnen hergebruiken. Waterstof is een veelgenoemd alternatief en lijkt veel voordelen te hebben. Waterstof heeft dus de potentie om ons gasnet een nieuw leven te geven. Naast vele theoretische onderzoeken gaan we ook laten zien dat het kan met deze pilot in Lochem.

REMEHA: Meer wegen leiden naar duurzaamheid

Remeha, Europees producent van zeer vernieuwende en energiezuinige verwarmingsketels en koelingen, ziet dat de energievoorziening een mix moet zijn met ruimte voor verschillende wegen die naar duurzaamheid leiden. In energiezuinige en efficiënte aardgasketels loopt Remeha al voorop, stoken met waterstof is een ander spoor waar Remeha onderzoek naar doet. Daar zijn al grote groene stappen in gemaakt. Remeha bouwde de eerste waterstofketel van Nederland

De Remeha waterstofketels voldoen aan de hoogste efficiëntie- en veiligheidseisen Ze zijn zuinig, gebruiksvriendelijk en robuust in gebruik, zo bleek uit de eerste proeven. De vernieuwende technologie is nu toe aan het testen in de dagelijkse praktijk. De praktijkproef in Lochem, met als bijzonderheid dat het gaat om het verduurzamen van oudere, monumentale woningen, is de eerste van vele pilots waarmee Remeha de komende jaren ervaring opdoet met deze technologie.  

KIMENAIBelangrijke kennis en ervaring voor een groene toekomst

Kimenai Installatiebeheer BV is trots dat zij deelneemt aan de waterstof pilot Lochem. Het zit in het DNA van Kimenai om altijd te zoeken naar de laagst mogelijke exploitatiekosten door besparing op energie en nu dus ook door gebruik te maken van de meest duurzame energiedrager waterstof.

De intensieve samenwerking met Alliander, Remeha en de KIWA, waar een waterstof demowoning is ingericht, zorgt ervoor dat de medewerkers van Kimenai kunnen trainen en belangrijke technische kennis en ervaring opdoen met het gebruik van waterstofinstallaties. En dat is onmisbaar voor een groene toekomst. 

WESTFALEN:

Westfalen Gassen Nederland BV, onderdeel van het Duitse Westfalen AG staat open voor nieuwe innovatieve ideeën, ook als dat niet meteen de makkelijkste weg is. Vandaar dat Westfalen deelneemt aan de Waterstof Pilot Lochem. 

De ervaring van Westfalen in het maken en vervoeren van waterstof is onmisbaar voor deze pilot. Ondanks die ervaring en kennis gaat Westfalen, net als de andere partners en bewoners, gedurende de pilot veel leren en zet daarmee een flinke stap in de richting van de verduurzaming van de Nederlandse energiesector. 

BBSB: Belangenvereniging Beschermd Stadsgezicht Berkeloord 

 Trots op de Waterstof Pilot Lochem

De BBSB is er trots op dat voor de revolutionaire waterstofpilot voor Berkeloord is gekozen. De wijk is aan het begin van de vorige eeuw ontstaan als eerste uitbreidingswijk van Lochem. De historische villa’s zijn inmiddels vrijwel allemaal gemeentelijk monumenten. De stijl van de huizen is koloniaal en van een rijke architectuur. 

De leeftijd van de huizen en de structuur van de wijk, vrijstaande huizen maar op een rij, maakte Berkeloord geschikt als pilotgebied. In de proef worden twee vliegen in één klap geslagen: waterstof door bestaande gasleidingen én waterstof voor de verwarming voor huizen die een hoog temperatuur systeem nodig hebben. De oude huizen zijn lastig te isoleren en halen nooit de hoge energielabels. 

Grote belangstelling

De belangstelling om mee te doen aan de proef was groot. Ruim 45 bewoners schreven zich in. Naarmate de tijd verstreek vielen er huizen af. Omdat boven de norm van 3500 m3 aardgas per jaar werd gestookt of omdat de bouwkundige aanpassingen, die toch nodig zullen zijn om van het aardgas af te gaan, de bewoners boven het hoofd groeide. Uiteindelijk bleven er 10 deelnemers over die daadwerkelijk aan de waterstofpilot meedoen. 

“We zijn er trots op, dat we mogen meedoen’, verwoordt een bewoner, “We zijn koploper en voorloper met deze unieke praktijktest. Het is toch geweldig dat wanneer er over een aantal jaar op grotere schaal waterstof wordt gebruikt, we kunnen zeggen dat de stap naar echt duurzaam in Lochem is begonnen!” 

 

Overige betrokken partijen die het project mogelijk gemaakt hebben zijn de provincie Gelderland en de gemeente Lochem

Gemeente Lochem. Koploper en voorloper

Naast vergunningverlener voor enkele onderdelen van het project maakte de gemeente Lochem dit pilotproject ook mogelijk door een bijdrage uit het gemeentelijke innovatiebudget aan LochemEnergie. Hiermee werden de eerste Quick Scans van woningen gedaan en kon het project verder uitgewerkt worden. Daarnaast werkte de gemeente Lochem mee aan de locatie voor de waterstoftrailers. De medewerker belast met erfgoed is nauw betrokken vanwege de monumentale status van de woningen en het beschermd Stadsgezicht Berkeloord.

Provincie Gelderland. Belangrijke steunpilaar

De Provincie Gelderland ondersteunt de Waterstof Pilot Lochem op verschillende manieren. De verantwoordelijke gedeputeerde volgt deze innovatieve aanpak op de voet, als test voor moeilijk te verduurzamen woningen. Erfgoed en energietransitie van de provincie zijn betrokken en gaven een onafhankelijk extern bureau de opdracht voor de DeepScans, dat zicht gaf op de warmtebehoefte van de deelnemende woningen en adviseerde over isolerende en andere energiebesparende maatregelen. Verder heeft de provincie een meer formele rol als subsidieverlener vanuit de provincie en Europese Unie.